Najvažniji spoljašnji elementi koji utiču na izgled drveta su promene klimatskih uslova i atmosferski uticaji kao što su sunce, kiša, vetar, sneg, zagađen vazduh i slično. Za zaštitu drveta od propadanja prouzrokovanog raznim atmosferskim uticajima postoji mnogo različitih sredstava za premazivanje. Koji premaz ćete izabrati u konkretnom slučaju zavisi od željenog izgleda i uslova na lokaciji (planinski predeo, morska obala, gradska sredina …). Jedna od najvažnijih karakteristika premaza za spoljašnju upotrebu koji, pored dekorativne, ima prvenstveno zaštitnu funkciju jeste zaštita drveta od prekomerne vlage. Suviše velika vlaga dovodi do nestabilnosti dimenzija drveta, pojave napona u drvetu, napona između premaza i drveta i napona u samom filmu. Prekomerno navlaživanje izaziva pucanje i ljuštenje premaza, usled čega premaz gubi svoju zaštitnu funkciju. Temperaturne promene utiču na skupljanje i širenje filma, a time se povećava mogućnost da dođe do ljuštenja. Zato su npr. u planinskim predelima, u kojima su temperaturne razlike između dana i noći velike, oštećenja veća i češća. UV svetlost izaziva degradaciju površine drveta i depolimerizaciju filma. Često kvašenje filma (padavine) može da smanji njegovu debljinu i kvalitet. Smog i razni gasovi iz industrijskih pogona kombinuju se sa kišom i stvaraju kiseline koje izazivaju koroziju i habanje filma. Kad se na premazu pojave prva oštećenja morate odmah da ga obnovite, jer samo na taj način možete da obezbedite dugotrajnu zaštitu. Drvo možete efikasno da zaštitite od propadanja kombinacijom konstruktivne i površinske zaštite. Ograda adekvatno zaštićena od kiše.
Legenda: 0 – bez atmosferskih opterećenja (drvo u unutrašnjem prostoru); 1 – manja atmosferska opterećenja; 2 – srednja atmosferska opterećenja; 3 – jaka atmosferska opterećenja; 4 – vrlo jaka atmosferska opterećenja (direktno izloženo drvo)
manje od 2 godine
Premaze za površinsku zaštitu drvenih površina u spoljašnjem prostoru uopšteno delimo na:
Emajli
su debeloslojna sredstva za premazivanje koja stvaraju film kojim se potpuno prekrivaju tekstura drveta i njegovi eventualni nedostaci. Ovi premazi sadrže veliku količinu pigmenata, pa su na raspolaganju u raznobojnim nijansama. Njihove glavne prednosti su vodoodbojnost i mala paropropusnost koja je u slučaju drveta istovremeno i nedostatak. Izlaganjem predmeta atmosferskim uticajima dolazi do propadanja premaza i prodora vlage kroz film do površine drveta. Zbog toga dolazi do »disanja« drveta i pojave mikropukotina u filmu premaza. U drvetu se akumuliše prevelika količina vlage zbog koje se film premaza potklobuči, puca i ljušti.
Lakovi
su emajli bez pigmenata, u prošlosti su se upotrebljavali za drvo u spoljašnjem prostoru kada se želeo održati što prirodniji izgled drveta. Pri upotrebi lakova dolazi do sličnih problema kao kod emajla. Pošto lakovi ne sadrže pigmente ili punila, drvo (odnosno njegove komponente koje apsorbuju UV zračenje) treba zaštititi da ne požuti i ne potamni. Obično se dodaju tzv. UV apsorberi. Sve glavne komponente drveta su osetljive na UV svetlost, a najviše lignin. Rezultat degradacije lignina je nastajanje materije koja se lako spira sa površine drveta. Zbog ispiranja vodom i delovanja UV zraka površina brzo dobija sivu boju i dolazi do otpadanja drveta, naročito ranog. Na taj način nastaje karakteristična reljefna površina. Stepen degradacije je proporcionalan vremenu u kojem je drvo izloženo sunčanoj svetlosti, a ako je drvo direktno izloženo, degradacija je još veća.
Lazure
su manje pigmentisani premazi koji na drvetu stvaraju tanak film i transparentno nijansiraju površinu drveta tako da je njegova tekstura vidljiva. Lazure su vodoodbojne, a zahvaljujući svojoj velikoj permeabilnosti omogućavaju drvetu da »diše«. U ovom slučaju vlažnost drveta varira mnogo više nego kod nepropusnih ili malo propusnih premaza (emajla). Zbog atmosferskih uticaja lazure polako erodiraju, a debljina filma se smanjuje. Prednost lazura je što je njihovo obnavljanje vrlo jednostavno. Pre ponovnog nanošenja površinu blago obrusite i obrišite, i sa jednim ili dva nanošenja površina je već osvežena. Održavanje i obnavljanje Da bi drvo očuvalo svoje karakteristike preporučujemo da redovno pregledate sve drvene površine. Za normalno opterećene površine dovoljno je da pregled izvršite jednom godišnje. Posebnu pažnju morate pokloniti vodoravnim površinama, jer su više izložene atmosferskim uticajima nego vertikalne. Strane sveta takođe utiču na brzinu propadanja; drvene površine na južnim i zapadnim stranama su više opterećene nego površine na severnim i istočnim. Specijalnu pažnju morate pokloniti oštećenjima građevinske stolarije nastalim zbog grada koja obično primetimo tek kad drvo na oštećenom mestu posivi ili kad se pojavi plava plesan. U takvim slučajevima savetujemo da oštećeno mesto zaštitite lazurnim premazom (npr. bezbojnim), a ubrzo zatim da obnovite ceo premaz.
na vrh
